حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2521

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

كند و داماد شخصى باشد ، كه پادشاه نيست . دولت روم و دولت پارت دو دولتى هستند ، كه عالم را بين خودشان تقسيم كرده‌اند و اگر وصلتى بين اين دو دولت شود ، حدودى ، كه آن دو را از يكديگر جدا سازد ، وجود نخواهد داشت و قوّه‌اى نخواهد بود ، كه بتواند در مقابل آنها مقاومت كند . پس از آن هردو دولت مىتوانند ، تمامى مردمان وحشى را ، كه در حدود و همسايگى آنها سكنى دارند ، در تحت اطاعت خودشان درآورند و آنها را با يك حكومت غيرجامد و انحناپذير اداره كنند . پياده‌نظام روم از بهترين سربازان عالم تركيب شده و كسى مانند آنها نتواند جنگ تن‌بتن كند . سواره‌نظام پارت در ميان ملل ديگر از حيث عدّه و مهارتش در تيراندازى نظير ندارد . با اتّحاد اين دو قوّه و هم‌آهنگى آنها تمامى عالم را ميتوان تسخير كرد و يك دولت جهانى تشكيل داد . اگر چنين اتّحادى بين دولتين برقرار گردد ، ديگر امتعه و مال التّجارهء پارتى و رومى به مقدار كم و پنهان از پارت بروم و از روم بپارت وارد نخواهد شد . به عكس ، چون هردو ملّت متّحدند ، معاوضه و مبادلهء اجناس آزادانه بين تبعه‌شان به عمل خواهد آمد و هردو ملّت در آسايش خواهند بود » . اردوان از مطالعهء نامهء كاراكالّا دوچار حيرت گرديد و در انديشه فرورفت ، زيرا باور نميكرد ، كه پيشنهاد امپراطور روم جدّى باشد يا با شرافتمندى انجام شود . اين نقشه به نظر او غريب ميآمد و تصوّر نميكرد ، كه قابل اجراء باشد . از طرف ديگر او ملاحظه داشت ، از اينكه بفرمانده 32 لژيون رومى جوابى بدهد ، كه باعث قطع روابط دوستانه گردد ( ديوكاسّيوس ، كتاب 55 ، بند 23 - 24 ) . بنابراين جواب را بتأخير انداخت ، تا بتواند معاذيرى براى انجام خواهش امپراطور بيابد . بعد گفت پيشنهادى ، كه كاراكالّا مىكند ، گمان نميكنم باعث خوش‌بختى زن و شوهر باشد ، زيرا آنها زبان يكديگر را نميدانند و اخلاق و عادات و وضع زندگانى يكى براى ديگرى غريب است . در ميان پاترىثيان « 1 » ( نجباى روم )

--> ( 1 ) - Patriciens .